تماس با ما : 88326422
ایمیل ما: info@kankashcenter.com

مروری بر نظرات موافقان و مخالفان طرح افزایش حداقل سن ازدواج دختران

مرکز رصد کنکاش > گزارش موضوعی > مروری بر نظرات موافقان و مخالفان طرح افزایش حداقل سن ازدواج دختران

نظرات سن ازدواج

به نام خدا

مروری بر نظرات موافقان و مخالفان طرح افزایش حداقل سن ازدواج دختران

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                            صفحه

 

مقدمه. ۲

قوانین مرتبط با سن ازدواج در ایران.. ۵

قانون مدنی.. ۵

آیین‌نامه مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک در جمهوری اسلامی ایران. ۵

آیین‌نامه اجرایی مدارس.. ۵

قوانین جهانی در رابطه با حداقل سن ازدواج.. ۶

کنوانسیون حقوق کودک… ۶

سند توسعه پایدار ۲۰۳۰. ۶

کنوانسیون مربوط به رضایت ازدواج، حداقل سن برای ازدواج و ثبت ازدواج. ۷

کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان. ۷

اقدامات و برنامه‌ها ۸

تلاش جهت آماده‌سازی طرح افزایش حداقل سن ازدواج. ۸

تدوین لایحه‌ی حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان. ۸

آماده‌سازی لایحه جامع تأمین امنیت زنان در برابر خشونت.. ۹

محورهای استدلال موافقان و پاسخ منتقدان.. ۱۰

بالا بودن نرخ مرگ‌ومیر مادران جوان. ۱۰

پاسخ منتقدان: بالا بودن نرخ مرگ‌ومیر مادران میان‌سال. ۱۰

افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های زنانه در حاملگی‌های زیر ۱۸ سال. ۱۴

پاسخ منتقدان: خطرپذیری بیشتر مادران میانسال. ۱۴

ناباروری بیشتر و آمار بالای سقط‌جنین در بارداری‌های زیر ۱۸ سال. ۱۵

پاسخ منتقدان: عدم رعایت بهداشت جنسی و افزایش سن باروری؛ عامل مهم ناباروری و سقط‌جنین. ۱۶

حداقل سن برای بارداری.. ۱۷

علل ناباروری در زنان. ۱۷

رابطه‌ی بین سن مادر و خطر ناباروری.. ۱۷

علل سقط‌جنین در ایران. ۱۸

بررسی آمار باروری و سقط‌جنین کشور. ۱۸

لزوم رسیدن به بلوغ عقلی- عاطفی برای ازدواج. ۱۹

پاسخ‌های منتقدان. ۲۰

ازدواج صورت‌دهی به نیاز جنسی است.. ۲۰

نبودِ سن مشخص برای رسیدن به بلوغ فکری.. ۲۰

آمار بالای طلاق در ازدواج‌های زیر ۱۸ سال. ۲۱

پاسخ منتقدان: نرخ پایین طلاق در ازدواج‌های زیر ۱۸ سال. ۲۱

لزوم تبعیت از قوانین بین‌المللی.. ۲۳

پاسخ‌های منتقدان. ۲۴

مغایرت قوانین بین‌المللیِ مربوط به ازدواج با فرهنگ کشور. ۲۴

تعارض سند ۲۰۳۰ و دیگر اسناد بین‌المللی و با اسناد بالادستی بومی.. ۲۵

بازماندگی دختران زیر ۱۸ سال از تحصیل، به سبب ازدواج. ۲۵

پاسخ منتقدان: لزوم اصلاح آئین‌نامه اجرایی مدارس در رابطه با دانش‌آموزان متأهل. ۲۵

آسیب‌های روحی ناشی از ازدواج زودهنگام. ۲۶

پاسخ منتقدان: درصد بالای رضایت جنسی در ازدواج‌های زیر ۱۸ سال. ۲۷

جمع‌بندی.. ۲۸

پیوست‌: جدول اظهارات موافقان و مخالفان طرح افزایش حداقل سن ازدواج دختران  ۳۰

مقدمه

پس از رشد بالای جمعیت در اواخر دهه ۵۰ و ۶۰[۱] و به دنبال آن، اجرای طولانی‌مدت طرح تنظیم خانواده در کشور[۲]، نرخ باروری ایران به طرز چشمگیری کاهش یافت؛ به‌نحوی‌که نرخ کلی باروری کشور طی کمتر از دو دهه، از رقم ۵.۵ در سال ۱۳۶۸ به رقم ۱.۸ در سال ۱۳۸۳ رسید[۳]. به عقیده کارشناسان حوزه جمعیت، این امر در آینده موجب بروز مشکلات عدیده‌ای برای کشور خواهد شد[۴]؛ لذا مسئله جمعیت در کشور اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است؛ کما اینکه اسناد و قوانین بالادستیِ کشور نیز بر این موضوع، تأکید ویژه‌ای دارند.

سیاست‌های کلی جمعیت[۵] و خانواده[۶] (ابلاغی مقام معظم رهبری)، قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه[۷]، اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده[۸] و نقشه مهندسی فرهنگی[۹] ازجمله اسناد و قوانینی به شمار می‌روند که در این راستا وضع گردیده‌اند[۱۰].

در کنار کاهش باروری و نرخ رشد جمعیت کشور در سال‌های اخیر، سن ازدواج و بارداری نیز به‌طور محسوسی افزایش یافته است؛ به‌گونه‌ای که[۱۱] میانگین سن ازدواج دختران و بارداری زنان طی ۱۰ سال اخیر، ۲ سال بالا رفت و به ترتیب به حدود ۲۴ و ۲۹ سال رسید. لذا سیاست‌های کلی جمعیت بر رفع این مشکل تأکید دارد[۱۲].

فراکسیون زنان مجلس دهم با حمایت معاونت زنان رئیس‌جمهور، از آذرماه سال ۹۵ در حال پیگیری طرحی تحت عنوان «افزایش حداقل سن ازدواج دختران» است. هدف این طرح، افزایش حداقل سن ازدواج دختران از ۱۳ سال به ۱۵ یا ۱۸ سال و همچنین حذف تبصره‌ی امکان ازدواج دختران زیر این سن با اذن ولی و تأیید مصلحت از سوی دادگاه است. موافقان این طرح[۱۳] بر بالا بودن آسیب جسمی و روحی، عدم رسیدن به بلوغ عقلی-عاطفی، آمار بالای طلاق و افزایش آمار ترک تحصیل در ازدواج‌های زیر ۱۸ سال و لزوم تبعیت از قوانین بین‌المللی تأکید دارند. در مقابل امّا مخالفان بر پایین بودن آمار طلاق ازدواج‌های زیر ۱۸ سال، تنوع زیاد و اهمیت پایین‌تر بلوغ اجتماعی در ازدواج، همخوان نبودن قوانین بین‌المللی با فرهنگ ایران و وجود عوامل مهم‌تر در ترک تحصیلِ متأهلان زیر ۱۸ سال اذعان دارند.

این نوشتار می‌کوشد تا با استناد به گفته‌های دولتمردان و کارشناسان حوزه جمعیت، در بخش نخست، به قوانین مربوط به سن ازدواج در کشور و در جهان بپردازد و سپس اظهارات موافقین و مخالفینِ طرح افزایش حداقل سن ازدواج را مرور نماید. سپس تلاش می‌شود تا تصویری روشن از آمارهای ملی و بین‌المللی مرتبط با مسئله سن ازدواج ارائه گردد.

جمع‌بندی

به‌رغم تأکیدات مقام معظم رهبری مبنی بر حمایت از کاهش سن ازدواج و تسهیل ازدواج جوانان و همچنین تأکید اسناد بالادستی[۱] بر پیگیری این مهم، اعضای فراکسیون زنان مجلس و معاونت زنان ریاست جمهوری در پی تدوین طرح افزایش حداقل سن ازدواج هستند؛ طرحی که در صورت تصویب، موجبات افزایش سن فرزندآوری را فراهم می‌نماید.

ازجمله مهم‌ترین استدلال‌های موافقان طرح افزایش حداقل سن ازدواج می‌توان به موارد زیر اشاره داشت: استناد به آسیب جسمی بالای زنان ۱۸ سال در اثر ازدواج زودهنگام همچون بالا بودن نرخ مرگ‌ومیر مادران جوان، ابتلای بیشتر به بیماری‌های زنانه در حاملگی‌های زیر ۱۸ سال، ناباروری بیشتر در ازدواج‌های زیر ۱۸ سال و آمار بالای سقط‌جنین در بارداری‌های زیر ۱۸ سال. آسیب‌های روحی ناشی از ازدواج زودهنگام و لزوم رسیدن به بلوغ عقلی- عاطفی برای ازدواج نیز از دلایل دیگر موافقان طرح افزایش حداقل سن ازدواج به شمار می‌رود. همچنین عده‌ای بر آمار بالای طلاق در ازدواج‌های زیر ۱۸ سال اشاره و بر لزوم تبعیت از قوانین بین‌المللی تأکید می‌کنند. ضمن این‌که بازماندگی دختران زیر ۱۸ سال از تحصیل، به سبب ازدواج از دیگر دلایل موافقان طرح افزایش حداقل سن ازدواج است.

در طرف مقابل، مخالفان طرح افزایش حداقل سن ازدواج به رابطه‌ی مستقیم بین سن مادر و عوارض زایمان اشاره داشته و بر نرخ بالای مرگ‌ومیر مادران میان‌سال تأکید می‌کنند. ضمن اینکه عامل مهم ناباروری و سقط‌جنین را در عدم رعایت بهداشت جنسی و افزایش سن باروری می‌دانند. بعضی از مخالفان ازدواج را صورت‌دهی به نیاز جنسی قلمداد کرده‌اند و بعضی دیگر سن مشخصی را برای رسیدن به بلوغ فکری قائل نیستند. نرخ پایین طلاق در ازدواج‌های زیر ۱۸ سال نسبت به دیگر گروه‌های سنی نیز از مهم‌ترین استدلال مخالفان طرح افزایش سن ازدواج است. ایشان ضمن اینکه بر مغایرت قوانین بین‌المللیِ مربوط به ازدواج با فرهنگ کشور اشاره دارند، ارائه‌ی طرح افزایش حداقل سن ازدواج را در راستای اجرای سند ۲۰۳۰ و دیگر اسناد بین‌المللی و در تعارض با اسناد بالادستی می‌دانند. مخالفان طرح افزایش حداقل سن ازدواج ریشه‌ی ترک تحصیل دانش‌آموزان متأهل را اجرا نشدن درست آئین‌نامه اجرایی مدارس دانستند و بر لزوم ارائه‌ی تسهیلات آموزشی برای جلوگیری از ترک تحصیل دانش‌آموزان متأهل زیرِ ۱۸ سال تأکید دارند.

[۱] سیاست‌های کلی جمعیت، سیاست‌های کلی خانواده، سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه، قانون پنج ساله برنامه ششم توسعه و نقشه مهندسی فرهنگی

دانلود پرونده

نظرات سن ازدواج-۱۰۴۵-نسخه وب

جزئیات گزارش

شماره گزارش

1045

تاریخ گزارش

۱۳۹۶-۱۲-۲۲