تماس با ما : 88326422
ایمیل ما: info@kankashcenter.com

به نام خدا

FATF

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                                 صفحه

  1. مقدمه. ۴
  2. معرفی گروه ویژه اقدام مالی.. ۷
  3. سابقه تعامل ایران با گروه ویژه اقدام مالی.. ۸

۳ـ۱٫همکاری ایران با گروه ویژه اقدام مالی در طول یک سالِ منتهی به تیرماه سال ۱۳۹۵٫٫ ۹

۳ـ۱ـ۱٫مفاد برنامه اقدام. ۱۰

۳ـ۲٫ اقدامات ایران به منظور اجرای برنامه اقدام (در بازه زمانی تیرماه ۹۵ الی تیرماه ۹۶) ۱۱

۳ـ۲ـ۱٫وضعیت روابط بین المللی بانکی، یکسال پس از شروع اجرای برنامه اقدام. ۱۳

۳-۳٫ اقدامات ایران به منظور اجرای برنامه اقدام (در بازه زمانی تیرماه ۹۶ الی آذر ماه ۹۶) ۱۴

۳ـ۳ـ۱٫وضعیت روابط بین المللی بانکی، ۱۸ ماه پس از شروع اجرای برنامه اقدام. ۱۵

  1. نظرات حامیان همکاری با گروه ویژه اقدام مالی.. ۱۷

۴ـ۱٫لزوم تبعیت از استانداردهای مورد توافق بین‌المللی.. ۱۷

۴ـ۲٫تسهیل تجارت خارجی.. ۱۷

۴ـ۳٫اصلاح ساختارهای مبارزه با پولشویی در داخل کشور ۱۸

  1. نظرات منتقدان همکاری با گروه ویژه اقدام مالی.. ۱۸

۵-۱٫ امکان دسترسی به اطلاعات نهادها و اشخاص ایرانی.. ۱۸

۵ـ۲٫خودتحریمی برخی نهادهای داخلی.. ۱۹

۵ـ۳٫طی نشدن روال‌های قانونی کشور پیش از پذیرش همکاری با گروه ویژه اقدام مالی.. ۲۰

۵ـ۴٫ تاویل پذیر و مبهم بودن برخی از کنوانسیون‌های ذیل FATF. 21

۵ـ۵٫تعهدات گسترده‌تر ایران نسبت به سایر کشورها ۲۱

۵-۶- تشخیص اشتباه ریشه مشکلات بانکی بین‌المللی.. ۲۱

۶- پاسخ حامیان و منتقدان به استدلال‌های یکدیگر. ۲۲

۶-۱٫ پاسخ مخالفان به استدلال حامیان همکاری با FATF. 22

۶-۲٫ پاسخ حامیان به استدلال مخالفان همکاری با FATF. 25

  1. جمع‌بندی.. ۲۷
  2. پیوست‌: معرفی مهم‌ترین نهادها و کنوانسیون‌های مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم.. ۲۹

گروه اگمونت… ۲۹

کنوانسیون جلوگیری از تأمین بودجه تروریسم (کنوانسیون نیویورک) ۲۹

گروه ناظران فنی بانکداری فراساحلی.. ۳۰

 

 

مقدمه

بعد از توافق برجام، برخی از تحریم‌ها از سر راه کشور برداشته شد و متعاقباً این انتظار وجود داشت که تبادلات مالی ایران در سطح بین‌الملل بدون مشکل به‌مانند سابق، برقرار شود. به‌رغم این انتظار اما بعد از اجرای برجام برخی مشکلات همچون اعمال محدودیت در نقل و انتقالات ارزی صادرکنندگان[۱] و یا عدم ارتباط‌گیری بانک‌های بزرگ با ایران[۲] پابرجا ماندند. موارد زیر به عنوان مهمترین دلایل پابرجایی مشکلات بانکی از سوی مسئولین مطرح شد:

  1. سیف، رییس‌کل بانک مرکزی در دیدار با رئیس مجلس قبرس بیان داشت که کندی در روابط بانکی ایران، به علت ترس از جریمه‌های آمریکا[۳] است.
  2. در دومین گزارش وزارت امور خارجه از نحوه اجرای برجام، قرار داشتن ایران در فهرست کشورهای پرخطر گروه ویژه اقدام مالی[۴] یکی از علل مشکلات بانکی ذکر شد.
  3. به گفته سیف، یکی دیگر از دلایل عدم همکاری برخی بانک‌های جهانی با بانک‌های ایرانی، پایین بودن استاندارد بانک‌های داخلی است[۵].
  4. به گفته مستوفی، رئیس کمیته سرمایه‌گذاری خارجی اتاق بازرگانی تهران، بازگشت‌پذیری تحریم‌ها یکی از عوامل عدم همکاری بانک‌های بزرگ با بانک‌های داخلی است[۶].
  5. عراقچی، مذاکره‌کننده ارشد ایران در مسائل هسته‌ای، منع دسترسی ایران به نظام مالی آمریکا به دلیل پابرجا بودن تحریم‌های اولیه را یک دلیل مؤثر در کندی روابط بانکی اعلام کرد[۷].
  6. به گفته ظریف، وزیر امور خارجه، فضاسازی دولت آمریکا علیه ایران با تکیه بر مباحثی همچون تمدید برخی قوانین تحریمی و موضوعاتی مانند حمایت از تروریسم و نقض حقوق بشر[۸]، در کندی روابط بانکی بی‌تأثیر نبوده است.

همچنین، به گفته سفیر ایران در آلمان، موقعیت برتر آمریکا در صنعت بانکداری بین‌المللی[۹]، یکی از دلایل عادی‌نشدن روابط بانکی بین‌المللی است

 

جمع بندی

بعد از شروع اجرایی شدن برجام و عدم رفع موانع بانکی بین‌المللی، موضوع تعامل مؤثر با گروه ویژه اقدام مالی برای بیرون آمدن از لیست سیاه این نهاد، توسط مقامات اقتصادی کشورمان مطرح شد. این چرخش موضع‌گیری در زمینه ریشه مشکلات بانکی، طرف ایرانی را ترغیب به مذاکره با گروه ویژه اقدام مالی نمود. در پی این مذاکره، برنامه اقدامی بین ایران و این نهاد منعقد شد؛ برنامه اقدامی که البته با یک تعهد سیاسی سطح بالا برای اجرا از جانب ایران همراه بود.

این برنامه، طیفی از حامیان و منتقدان را تشکیل داد؛ حامیانی که به دلایلی همچون ارتقای سطح استانداردهای نظام بانکی و کاهش هزینه تجارت خارجی از این برنامه دفاع کردند. اما منتقدان معتقدند که برنامه اقدام، تبعاتی منفی همچون خودتحریمی و درز اطلاعات شبکه بانکی به بیرون از کشور را به همراه دارد.

شایان ذکر است که هرچند مذاکره با FATF، با هدف رفع موانع و مشکلات بانکی آغاز شد اما تجربه ۱۸ ماهه اخیر نشان می‌دهد که علی‌رغم عمل به تعهدات مندرج در برنامه اقدام از سوی ایران، همچنان مشکلات بانکی پابرجا است و هر از چند گاهی این مشکلات بروز پیدا می‌کند.

به عقیده مسئولان و کارشناسان، کارشکنی‌ها و اعمال فشارهای کشور آمریکا بر بانک‌ها و مؤسسات مالی بین‌المللی در کنار ابهامات برجام در حوزه بانکی، از مهمترین علل پابرجا ماندن محدودیت‌های بانکی بین‌المللی هستند. باید اشاره داشت که بر اساس بیانیه‌های تیرماه سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ گروه ویژه اقدام مالی، کشورها همچنان باید طبق توصیه شماره ۱۹، مبنی بر رعایت احتیاط فراوان با ایران مراوده داشته باشند که این امر نیز به خودی خود روابط بانکی را دچار اختلال می‌کند.

به نظر می‌رسد راه برون‌رفت از مشکلات بانکی بین‌المللی، بازطراحی نظام پرداخت تجاری کشور از طریق کاهش وابستگی به نظام‌های مالی جهانی همچون سامانه پیام‌رسانی مالی سوئیفت است؛ راهی که البته کشورهای همچون چین و روسیه مدت‌هاست آن را در پیش گرفته‌اند. همچنین پیمان‌های پولی دوجانبه به دلیل حذف ارزهای واسط از معاملات تجاری دو کشور، امکان ردیابی تبادلات تجاری را کاهش می‌دهد.

 

[۱] روزنامه دنیای اقتصاد، کد خبر: ۱۱۰۳۳۱۵

[۲] خبرگزاری ایسنا، کد خبر: ۹۵۰۸۰۹۰۵۸۳۸

[۳] خبرگزاری قدس آنلاین، کد خبر: ۴۷۰۹۵۴

[۴] روزنامه دنیای اقتصاد، کد خبر: ۱۰۵۸۰۵۵

[۵] خبرگزاری فارس، کد خبر: ۱۳۹۵۱۱۱۰۰۰۰۳۳۳

[۶] روزنامه فرصت امروز، کد خبر: ۱۱۲۳۴

[۷] خبرگزاری فارس، کد خبر: ۱۳۹۵۱۱۲۷۰۰۰۳۲۴

[۸] خبرگزاری ایسنا، کد خبر: ۹۵۰۸۰۹۰۵۸۳۸

[۹] خبرگزاری تسنیم، کد خبر: ۱۳۹۲۲۷۴

 

FATF – 1043 – نسخه وب

FATF – 1043 – پیوست ۲

جزئیات گزارش

شماره گزارش

تاریخ گزارش

۱۳۹۶-۱۱-۱۶