تماس با ما : 88326422
ایمیل ما: info@kankashcenter.com

بررسی آمارها و وضعیت اشتغال‌زایی دولت یازدهم

مرکز رصد کنکاش > گزارش موضوعی > بررسی آمارها و وضعیت اشتغال‌زایی دولت یازدهم
  1. مقدمه ۲

۲٫بخش اول: بررسی آمارهای اشتغال. ۴

۲ـ۱٫آمارهای اشتغال سالانه با مبدأ زمانی تابستان. ۴

۲ـ۲٫آمارهای اشتغال مرتبط با افزایش تعداد بیمه‌شوندگان. ۵

۲ـ۳٫آمارهای اشتغال بر اساس مقایسه فصول مختلف.. ۷

۲ـ۴٫آمارهای سالانه مرکز آمار ۹

۳٫بخش دوم: بررسی کیفیت اشتغال ایجاد شده در دولت یازدهم. ۱۴

۴٫جمع‌بندی. ۱۸

۵٫پیوست ها ۱۹

پیوست ۱: تعاریف مربوط به بازار کار ۱۹

پیوست ۲: سایر اطلاعات مربوط به بازار کار ۲۱

مقدمه

اشتغال و بیکاری، از جمله موضوعات اساسی اقتصاد هر کشوری به شمار می‌رود؛ به گونه‌ای که افزایش اشتغال و کاهش بیکاری، به عنوان یکی از شاخص‌های توسعه یافتگی جوامع تلقی می‌شود[۱]. اشتغال و بازار کار ارتباط تنگاتنگی با سایر بخش‌های مختلف اقتصاد دارد و عواملی همچون سیاست‌های پولی، مالی و تجاری، بر آن تاثیرگذار هستند[۲]. کاهش بیکاری، در صورتی که منبعث از رشد اقتصادی باشد، می‌تواند یک امتیاز مدیریتی برای اقتصاد به حساب آید.

به طور متداول، عملکرد بازار کار، وابسته به وضعیت ۵ دسته از متغیرهای اقتصادی است:

  • ثبات اقتصاد کلان
  • محیط کسب و کار
  • نهادهای بازار کار
  • تحصیلات و مهارت
  • نظام تأمین اجتماعی

می‌توان اهمیت بحث اشتغال را در موارد زیر خلاصه نمود:

  1. افزایش رفاه اجتماعی و افزایش تعداد ازدواج
  2. کاهش آسیب‌های اجتماعی همچون فقر، اعتیاد، بزهکاری و ناآرامی‌های اجتماعی[۳]
  3. ایجاد اشتغال پایدار، به‌سانِ یک پایه برای رشد اقتصادی مستمر

بنابر شواهد، در سال‌های آتی، جمعیت واردین به بازار کار افزایش می‌یابد و لذا ضرورت دارد یکی از اولویت‌های سیاست‌گذاران، ایجاد اشتغال برای جمعیت مورد نظر باشد[۴]. بنابراین اشتغال‌زایی در رأس برنامه‌های هر دولتی قرار می‌گیرد.

آن گونه که دولتمردان بیان نموده‌اند، دولت یازدهم نیز با عنایت به این موارد، اشتغال را در یک جایگاه ویژه مورد ملاحظه قرار داد. ماحصل این امر، بنا به گفته مسئولان، ایجاد اشتغال ۷۰۰هزار نفری سالانه بود[۵].

اما بیان این آمار، با واکنش برخی کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی همراه بود. برخی کارشناسان با بیان شواهد موجود، نسبت به آمار مزبور، دیده تردید روا داشتند یا نقدهای جدی درباره آن مطرح کردند. همچنین برخی دیگر از کارشناسان با فرض صحت آمار فوق، میزان کیفیت اشتغال ایجاد شده را با توجه به آمارهای اعلامی، مورد بحث قرار دادند.

به منظور بررسی مسائل فوق، گزارش پیش‌رو در ۴ بخش تهیه شد. در بخش نخست، آمار اعلامی از جانب مسئولان درباره ایجاد اشتغال ذکر و بررسی می‌شود. در بخش دوم نظرات موجود درباره کیفیت اشتغال ایجادشده طرح و جمع‌بندی می‌گردد. در پایان نیز جمع‌بندی پیرامون وضعیت آمارهای اشتغال و سیاست‌های توصیه‌ای ارائه می‌شود. پس از این بخش نیز، دو پیوست خواهد آمد. پیوست نخست به تعاریف اصطلاحات بازار کار اختصاص دارد و در پیوست دوم نیز آمارهای مرکز آمار، درباره اشتغال ذکر می‌شود.

[۱] چکیده نتایج طرح آمار گیری نیروی کار سال ۱۳۹۵، مرکز آمار

[۲] ناظر اقتصاد، کد خبر: ۲۲۳۳۴۵

[۳] پایگاه خبری اتاق ایران، کد خبر: ۷۶۳۸

[۴] اقتصاد آن لاین، کد خبر: ۱۷۲۸۱۵

[۵] پایگاه اطلاع رسانی دولت، کد خبر: ۲۸۷۲۶۹

جمع‌بندی

در جمع‌بندی مطالب ذکر شده باید به چند مطلب اشاره نمود.

  1. در ارائه آمارهای اشتغال چندگانگی دیده می‌شود. علت این امر، در نظر گرفتن بازه‌های زمانی مختلف، ارائه آمارهای مربوط به پوشش جمعیت تأمین اجتماعی و عرضه آمارهای اشتغال فصلی است. حال آنکه روش متعارف برای محاسبه خالص اشتغال ایجاد شده، تفریق جمعیت شاغل در کل سال است.
  2. خالص میزان اشتغال ایجاد شده در دولت یازدهم، ۱۲۵۰۵۷۴نفر بود که از این بین، حدود ۳۴٫۱۸ درصد آن، یعنی ۴۲۷۵۳۳ نفر، به بخش اشتغال ناقص تعلق داشت. از کل میزان اشتغال ایجاد شده در این دوره، حدود ۷۳۵هزار فرصت شغلی برای زنان و در حدود ۵۱۰هزار نفر برای مردان بود. همچنین با توجه به مطالب طرح شده در گزارش، بیکاری مردان با سرعت بیشتری در حال وقوع است که تداوم این امر بدون تردید، پیامدهای منفی اجتماعی همچون کاهش ازدواج را در سال‌های آینده در پی خواهد داشت. نرخ اشتغال ناقص نیز از ۸٫۹ در پایان سال ۱۳۹۲ به ۱۰٫۳ در پایان سال ۹۵ رسید.
  3. ایجاد اشتغال یک میلیون و ۲۵۰هزار نفری با توجه به رشد اقتصادیِ کم و بعضاً منفی، نرخ رشد منفی تشکیل سرمایه ثابت، فضای رکودی جامعه و نبود شفافیت در اینکه چه سیاست‌هایی منجر به ایجاد اشتغال بالا شد، در ابتدای امر، محل سوال است. با رجوع به آمارهای مرکز آمار مشخص می‌شود که عمده اشتغال ایجاد شده در بنگاه‌های زیر ۱۰ نفر کارکُن بود. این بنگاه‌ها به دلیل سهم کم (۲۵ درصد) در ارزش افزوده اقتصاد کشور، اثر محسوسی بر رشد اقتصادی نداشته‌اند.

جزئیات گزارش

شماره گزارش

1040

تاریخ گزارش

۱۳۹۶-۰۸-۰۵