تماس با ما : 88326422
ایمیل ما: info@kankashcenter.com

سیر تحولات حوزه فضایی ایران

مرکز رصد کنکاش > گزارش موضوعی > سیر تحولات حوزه فضایی ایران

فهرست مطالب

مقدمه. ۲

۱ـ وضعیت و ساختار فضایی ایران. ۳

۱ـ۱٫فعالیت‌های فضایی ایران: از سال ۵۲ تا پیش از تأسیس سازمان فضایی.. ۳

۲ـ۱٫سازمان فضایی ایران. ۴

۳ـ۱٫تغییراتِ سازمان فضایی و تأسیس مرکز ملی فضایی.. ۴

۴ـ۱٫شورای عالی فضایی.. ۵

۵ـ۱٫ساختار فضایی کشور در یک نگاه. ۷

۲ـ پرتاب ماهواره‌. ۷

۲ـ۲٫آخرین وضعیت ماهواره‌ها و برنامه‌های پیش رو. ۱۱

۳ـ بودجه فعالیت‌های فضایی.. ۱۳

۴ـ جمع‌بندی.. ۱۴

۵ـ پیوست: اخبار مرتبط.. ۱۵

 

 

 

 

مقدمه

بر اساس اسناد بالادسـتی کشور، هوافضا اهمیتی ویـژه‌ دارد و در نقشـه جامع علمی کشـور، هوافضـا دارای اولویت «الف» است. در همین راستا سال ۹۱ با تدوین سند «جامع توسعه هوافضای کشور» در دو بخش هوایی و فضایی، اهدافی کلان برای این بخش‌ها تدوین شد. در مقدمه این سند به برخی وجوه اهمیت صنعت هوافضا اشاره‌شده است؛ از جمله: «تخمین بازار بیش از ۳ هزار میلیارد دلار هواپیماهای تجاری تا ۲۰ سـال آینده» «افزایش تقاضا برای مشاهده زمین از طریق ماهواره‌ها»، «رشد قریب به ۵۰ درصدی صنعت هوایی از حیث نسبت درآمد در کیلومتر» و «نقش حوزه فضایی در ارتقای اقتدار و امنیت ملی».

از جمله اهداف تعیین شده‌ی حوزه فضا در سند هوافضا می‌توان به موارد زیر اشاره نمود: «دسـتیابی بـه جایـگاه اول منطقه در تسـخیر فضا و تسـلط بـر آن از طریق علـوم و فناوری‌های مرتبط»، «انجـام مأموریت‌هـای فضایی سرنشـین‌دار و قراردادن انسـان در مدار»، «طراحـی، سـاخت، پرتـاب و بهره‌بـرداری از ماهـواره در مـدار زمین آهنـگ»، «پرتاب سـامانه‌های حامـل ماهواره‌های مورد نیاز از جمله ماهواره‌هـای دارای کپسول زیسـتی و ماهواره‌های زمین آهنگ».

پیشرفت علمی ایران در یک دهه اخیر در حوزه فعالیت‌های فضایی به‌قدری چشمگیر و درخشان بود که حتی دشمنان هم مجبور به اعتراف این موضوع شده‌اند.

با توجه به پیشرفت‌های کشور در حوزه هوا و فضا طی سال‌های اخیر و نقش عزت‌آفرینانه‌ی این حوزه، نوعی از مطالبه در جهت اعتلای روزافزون این فناوری در میان مردم و نخبگان ایجادشده است. با توجه به این مطالبه و نیز برخی ابهامات مطرح درباره وضعیت اخیر حوزه فضایی، گزارش حاضر در نظر دارد تا بر اساس اخبار و گزارش‌های رسمی، ضمن مروری گذرا بر اقدامات انجام‌شده در این حوزه، تصویری روشن از وضعیت صنعت هوافضای کشور ارائه دهد.

جمع‌بندی

با توجه به اقدامات صورت گرفته در حوزه فضایی طی سال‌های اخیر، به نظر می‌رسد که این حوزه در زمره اولویت‌های اصلی به شمار نمی‌رود و از نقطه مطلوب خود نیز فاصله گرفته است. در تأیید این مدعا می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • عدم پرتاب ۶ ماهواره‌ای که آماده پرتاب هستند[۱]
  • مهاجرت ۴۹ متخصص صنعت فضایی به آمریکا و اروپا[۲]
  • تحقق کمتر از ده درصد اهداف سند جامع توسعه هوافضای کشور[۳]
  • و عدم تشکیل جلسات شورای عالی فضایی.

رهبر انقلاب در مهرماه سال ۹۵ در دیدار با نخبگان، ضمن گلایه از روند کُند صنعت فضایی از مسئولین مطالبه کردند که این طرح‌های مهم نباید مطلقاً تعطیل یا نیمه تعطیل باشد.

در توضیح علت کُندی فعالیت‌های حوزه فضایی برخی کارشناسان بر این باورند که این حوزه با مشکل قانونی و ساختاری روبرو است و این موضوع موجب بروز ناهماهنگی و اختلاف در میان دستگاه‌ها و نهادهای ذی‌ربط می‌شود. نمونه بارز این ناهماهنگی را می‌توان در اختلافات مرکز ملی فضایی و سازمان فضایی مشاهده نمود[۴].

درمجموع می‌توان گفت که پیشرفت حوزه هوافضا مستلزم توجه ویژه‌ی مسئولین است. توجهی که از یک‌سو به بازنگری در ساختارها و احیای شورای عالی فضایی منجر شود و از سویی دیگر افزایش حمایت‌های مالی و معنوی از این حوزه را در پی داشته باشد. در پایان باید یادآور شد که فناوری‌های فضایی، از فناوری‌های راهبردی محسوب می‌شوند که از آن‌ها تحت ‌عنوان دستاوردهای غرورآفرین ملی یادشده است. این فناوری‌ها در مرزهای دانش حرکت می‌کنند و کشور مسلط به دانش و فناوری فضایی می‌تواند از سرریز آن در سایر صنایع و علوم استفاده نماید.

[۱] شاطر زاده، معاون پژوهشی پژوهشگاه فضایی ایران، پایگاه اطلاع‌رسانی بلاغ نیوز/ کد خبر: ۱۷۳۴۷۱

[۲] شاطر زاده، معاون پژوهشی پژوهشگاه فضایی ایران، پایگاه خبری تحلیلی مشرق/ کد خبر: ۵۳۸۳۲۲

[۳] امی، رئیس پژوهشگاه هوافضا، خبرگزاری ایسنا/ کد خبر: ۹۵۰۵۰۱۱۹۳۰۳

[۴] در این خصوص رجوع شود به گزارش تفصیلی خبرگزاری مهر/ کد خبر: ۳۰۱۲۰۸۲

جزئیات گزارش

شماره گزارش

1037

تاریخ گزارش

۱۳۹۶-۰۳-۱۰